Αγγελική Κουρμουλάκη: H τέχνη πάντα εκφράζει αυτό που η εποχή ορίζει ως αλήθεια

“Βλέπω μία δυναμική τάση προς τον πολιτισμό, που διαμορφώνει σιγά-σιγά μία καλλιτεχνική συνείδηση στους Έλληνες”

Η Αγγελική Κουρμουλάκη είναι ζωγράφος. Γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Είναι πτυχιούχος του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Ρόδου του Πανεπιστημίου Αιγαίου, ενώ ασχολείται με την τέχνη περισσότερα από 30 χρόνια. Έκανε πολυετείς ιδιωτικές σπουδές στα εικαστικά, με κυριότερη τη μαθητεία στο εργαστήρι του ζωγράφου-αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Παλιάν. Επιπλέον μαθήτευσε στο θεατρικό εργαστήρι του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρόδου και παρακολούθησε συστηματικά, εργαστήρια αυτογνωσίας μέσω τέχνης.

Έχει δραστηριοποιηθεί στο θέατρο σκηνογραφώντας πλήθος από θεατρικές παραστάσεις και δρώμενα. Επιπρόσθετα ασχολήθηκε με τη συντήρηση επιτοίχιων έργων τέχνης και διακόσμησης σε ιστορικά κτίρια της Θεσσαλονίκης. Ανέπτυξε πλούσιο διδακτικό έργο στο ευρύ φάσμα των εικαστικών και διετέλεσε προϊσταμένη εικαστικών σπουδών στο Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Θέρμης. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με την εικονογράφηση και τη συγγραφή ποιητικών κειμένων. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της σε 12 ατομικές και 28 ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής και κατασκευών. Συμπράττει με τη συλλογικότητα εικαστικών καλλιτεχνών ARC – Art Revisited Collective από τον Μάιο του 2018 και είναι μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος.

Aναλυτικά παρακάτω η συνέντευξη της ζωγράφου στη Metafox.gr:

Πώς ξεκίνησε η πορεία σας στον χώρο της τέχνης;

Η πορεία μου στην τέχνη ήταν η φυσική εξέλιξη μιας εκρηκτικής δημιουργικότητας που αναπτύχθηκε στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια, η οποία συνεχίστηκε αδιάλειπτα στην ενήλικη ζωή και κάποια στιγμή πήρε επαγγελματικό χαρακτήρα.

Ποιες είναι οι κύριες επιρροές (πρόσωπα, καλλιτεχνικά ρεύματα) και πώς έχουν επηρεάσει το έργο σας;

Οι επιρροές μου είναι πολυποίκιλες και αφορούν σε δημιουργούς από το ευρύ φάσμα της τέχνης και της διανόησης. Τελείως ενδεικτικά θα αναφέρω τρεις ζωγράφους που επέδρασαν στην καλλιτεχνική μου σκέψη. Είναι ο Π. Πικάσο, που μου δίδαξε την τόλμη στον πειραματισμό, ο Π. Κλέε την επιστροφή στην παιδικότητα και ο Ε. Σακαγιάν την δεξιοτεχνία σε συνδυασμό με την αποτύπωση του συναισθήματος.

Θα προσθέσω και άλλες δύο προσωπικότητες, όπου πάνω τους θεμελιώθηκε η προσωπική κοσμοθέαση που διαπερνά και το έργο μου. Πρόκειται για τον Κ. Γιουνγκ και τον Πλάτωνα, οι ιδέες των οποίων αποτελούν και τα συνεκτικά στοιχεία των πολυσυλλεκτικών φιλοσοφικών μου αναζητήσεων.

Πώς βλέπετε το ρόλο της τέχνης στη σημερινή κοινωνία;

H τέχνη πάντα εκφράζει αυτό που η εποχή ορίζει ως αλήθεια. Για παράδειγμα, η κλασική αρχαιότητα ορίζει ως αλήθεια το υλικό και πνευματικό μέτρο, η βυζαντινή τέχνη την πνευματική υπόσταση των όντων, ο ιμπρεσιονισμός την οπτική εντύπωση της στιγμής, ο σουρεαλισμός τις αποκαλύψεις του υποσυνειδήτου κ.ο.κ . Στις μέρες μας η αλήθεια δεν είναι κοινή, γι αυτό και δεν υπάρχει κυρίαρχο καλλιτεχνικό ρεύμα. Αντίθετα, υπάρχει η ανάδειξη της υποκειμενικής αλήθειας μέσα από τη χειραφέτηση της διαφορετικότητας.

Έτσι, η τέχνη φωτογραφίζει με μεγάλη ευκρίνεια τις όψεις της πραγματικότητάς μας (την πολυφωνία, τις κοινωνικές πληγές, την ταχύτητα, τη ρευστότητα, τα πρόσωπα της εξουσίας, την ψηφιοποίηση, την παγκοσμιοποίηση, τη χειραγώγηση, την αποδόμηση, την πόλωση, την διεκδίκηση, την καταγγελία, την εμπορευματοποίηση, την σύγχυση, την αγωνία κλπ ) μέσα πάντα από τον υποκειμενισμό του καλλιτέχνη. Ο δημιουργός, φύσει ευαίσθητος δέκτης προσλαμβάνει τα ερεθίσματα, τα επεξεργάζεται μέσα από τα προσωπικά του φίλτρα και τα επιστρέφει στην κοινωνία ως ερμηνεία του κόσμου. Το κοινό κρίνει, αποδέχεται, ή απορρίπτει. Ο καλλιτέχνης βέβαια, διατυπώνει την προσωπική του αλήθεια ανάλογα με το επίπεδο της συνειδησιακής του ωριμότητας και ενίοτε γίνεται εργαλείο έκφρασης και διάδοσης σύγχρονων τάσεων της μόδας.

Έτσι βλέπουμε την τέχνη άλλοτε να αφυπνίζει, άλλοτε να αποπροσανατολίζει, πάντα όμως να καθρεφτίζει!

????????????????????????????????????

Πώς πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να επηρεάσει ή να αλλάξει τις κοινωνικές αντιλήψεις;

H τέχνη σε όλες τις μορφές της, αν και σε κάποιες ιδιαίτερα (μουσική, θέατρο, κινηματογράφος, τηλεόραση) έχει μία διεισδυτικότητα στο κοινό. Υπάρχουν έργα που έχουν τη δύναμη να κινητοποιούν τη σκέψη, το συναίσθημα, ή …και τον επιφανειακό συναισθηματισμό. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης όντας στο προσκήνιο και εκθέτοντας τον εαυτό του, συχνά γίνεται σημείο αναφοράς. Ως πρόσωπο αναγνωρίσιμο παίζει και τον ρόλο του προτύπου προς μίμηση ή προς αποφυγήν. Δηλαδή τόσο το έργο τέχνης όσο και ο καλλιτέχνης διατηρούν μια επιδραστικότητα στη διαμόρφωση των κοινωνικών αντιλήψεων, η οποία υπερμεγεθύνεται από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και δικτύωσης.


Σήμερα, η τέχνη καλείται και σε μεγάλο βαθμό χρησιμοποιείται σε μια γιγαντιαία επιχείρηση αλλαγής αντιλήψεων, με επίκεντρο την κατάργηση των διακρίσεων για τη δημιουργία μιας πιο δίκαιης κοινωνίας. Κατά τη γνώμη μου, ο ιλιγγιώδης και καταιγιστικός τρόπος με τον οποίο διεξάγεται κάθε προσπάθεια, σε συνδυασμό με την άκρατη πολυφωνία των χρηστών των μέσων, αυτό που τελικά παράγει είναι σύγχυση. Εντέλει, διακύβευμα γίνεται η ίδια η ικανότητά μας να διακρίνουμε σ΄ αυτήν τη δραματική μετάβαση τι αξίζει να κρατήσουμε, τι να πετάξουμε και τι να διορθώσουμε!

Ως καλλιτέχνης επικαλούμαι το δικαίωμα στη βραδύτητα, που θα μας αφήσει τον αναγκαίο χώρο και χρόνο να στοχαστούμε, να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε την αλήθεια μας. Να μελετήσουμε συνετά τις κινήσεις μας, ώστε η όποια αλλαγή να μην γίνει βεβιασμένη και εις βάρος μας.

Έχετε εκπλήξει ή προκαλέσει έντονα συναισθήματα στο κοινό σας με κάποιο έργο σας;

Έχουν υπάρξει μερικές τέτοιες μαγικές στιγμές, όπου συγκεκριμένα άτομα στάθηκαν με βαθιά συγκίνηση μπροστά σε κάποιο έργο καθρεφτίζοντας τον εαυτό τους. Ειδικά όμως θα αναφέρω το project με τίτλο «Ονειροτρόπια», που παρουσιάστηκε στη Θεσσαλονίκη το 2017. Πρόκειται για μία συνδυαστική παρουσίαση ζωγραφικών έργων, βιβλίου και playback theater. Συγκεκριμένα, μία σειρά έργων που εκτέθηκαν, εικονογραφούσαν μία σύντομη αυτογνωστική ιστορία. Μία μικρή θεατρική ομάδα παρουσίασε αυτοσχεδιαστικά τις αφηγήσεις του βιβλίου και στο τέλος οι αντιδράσεις του κοινού μετατράπηκαν σε σύντομες παραστάσεις με την τεχνική του playback theater. Το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικό καθώς η συνέργεια των τεχνών έκανε δυνατή τόσο την εμβάθυνση στα έργα, όσο και τον απευθείας διάλογο ανάμεσα στο κοινό και το έργο τέχνης, ο οποίος αποτέλεσε από μόνος του ένα νέο δευτερογενές έργο με δυνατό κραδασμό!

Έχουν οι Έλληνες πολιτισμική και καλλιτεχνική συνείδηση;

Η καλλιτεχνική συνείδηση για να αφορά έναν ολόκληρο λαό, θα πρέπει η καλλιέργειά της να είναι ενταγμένη στο εκπαιδευτικό σύστημα από τις πρώτες κιόλας βαθμίδες. Και εννοώ όχι μόνο ως καλλιτεχνική έκφραση, αλλά και ως διδασκαλία μιας απαιτητικής σημειολογικής γλώσσας, που χρησιμοποιεί τα στοιχεία της (οπτικά, ακουστικά, κινητικά) για να αποτυπώσει τη φιλοσοφία που διέπει ιστορικά κάθε εποχή. Επειδή αυτό λείπει από την εκπαίδευση, οι Έλληνες στην συντριπτική τους πλειοψηφία αφήνονται αυτοδίδακτοι στη σημειολογική προσέγγιση της τέχνης. Έτσι, παρόλο που η Ελλάδα είναι ζυμωμένη με την έννοια της Τέχνης και του Πολιτισμού, η σύγχρονη Ελλάδα δεν έχει συνειδητοποιήσει το βάθος αυτής της σχέσης. Και όσον αφορά τη βαρύτιμη πολιτιστική της κληρονομιά διατηρεί μαζί της μια ανεπεξέργαστη αμφιθυμική σχέση. Συχνά ο Έλληνας δίνει την εντύπωση ενός έφηβου που έχει την ανάγκη να αμφισβητήσει τον σημαντικό γονιό του προκειμένου να οικοδομήσει την αυτοαξία του… και στην διαδικασία αυτή κάποτε αποδομεί και κατακτήσεις ουσίας από την ίδια του την κληρονομιά.

Οι Έλληνες δεδομένων αυτών των συνθηκών δεν είναι ένα ομοιόμορφο κοινό. Μεγάλη μερίδα είναι αποστασιοποιημένη από τον πολιτισμό γενικότερα και αρκείται στη χαλαρή διασκέδαση για να αποσυμπιεστεί από τις μεγάλες πιέσεις της καθημερινότητας. Όμως είναι αξιοσημείωτο το ποσοστό των φιλότεχνων και φιλιστόρων Ελλήνων που μόνοι τους αναβαθμίζουν την παιδεία τους, ενώ αναδύεται και ένα σύνολο νέων ανθρώπων που αναθρέφεται μέσα στην τέχνη, το οποίο είναι ολοένα και αυξανόμενο λόγω των πολυάριθμων καλλιτεχνικών σχολών και εργαστηρίων (εικαστικών, μουσικών, θεατρικών, κινηματογράφου, χορού κλπ), που παράγουν νέους καλλιτέχνες.
Θα έλεγα ότι βλέπω μία δυναμική τάση προς τον πολιτισμό, που διαμορφώνει σιγά-σιγά μία καλλιτεχνική συνείδηση στους Έλληνες.

Ποια είναι η θεματολογία που συχνά επιλέγετε και γιατί;

Το έργο μου είναι καθαρά ανθρωποκεντρικό. Όλη μου η αναζήτηση αφορά στην εσωτερική σύνθεση του ανθρώπου που αναζητάει την αλήθεια για την ύπαρξή του, μέσα στην πραγματικότητα στην οποία αναπνέει. Η ζωγραφική μου θα έλεγα ότι καταγράφει αυτογνωστικά επεισόδια.

Υπάρχει κάποιο έργο που έχετε ιδιαίτερη συναισθηματική σύνδεση ή ιστορία πίσω από αυτό;

Είναι το έργο από τη σειρά «Ιδεογραφίες» που φέρει τον τίτλο Veritas (Αλήθεια). Είναι κάτι σαν την προσωπική μου Τζοκόντα. Ένα πρόσωπο δηλαδή που σε κοιτάει από όποια γωνία και να το δεις και καθρεφτίζει τη διάθεση του θεατή του. Με χρώμα δυνατό και ζεστό και καθαρές φόρμες παρουσιάζεται ένα γυναικείο πορτρέτο με προσαρτημένα φτερά. Μία εν δυνάμει αγγελική μορφή (όπως το όνομά μου), αποτυπώνει την αναζήτησή μου τόσο την εικαστική όσο και την εσωτερική. Απεικονίζει ένα γήινο πλάσμα αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο της ανύψωσης…

Ποιες καλλιτεχνικές τεχνικές και τι υλικά προτιμάτε;

Επιλέγω τη μικτή τεχνική με κυριότερο τον συνδυασμό κολλάζ με σκισμένα χαρτιά, φωτογραφίες και ακρυλικά χρώματα. Με αυτόν τον τρόπο καλύπτω την ανάγκη μου να αποδώσω την πολυπλοκότητα της πραγματικότητας, όπου μέσα από αλλεπάλληλες στοιβάδες και κατακερματισμένες ψηφίδες αναδύεται η τελική εικόνα. Σ΄ ένα άλλο επίπεδο η διαδικασία της εικαστικής ένταξης αυτών των σπαραγμάτων αντιπροσωπεύει τον τρόπο με τον οποίο κομμάτια της εξωτερικής πραγματικότητας περνούν από μία εσωτερική επεξεργασία μέχρι τελικά να αφομοιωθούν μέσα μου. Έτσι, η τεχνική καταλήγει να εκφράζει και μία πιο βαθιά προσωπική διαδικασία.

Πώς έχει επηρεάσει η τεχνολογία την προσέγγισή σας στην τέχνη;

Αγαπώ την τεχνολογία. Τη θεωρώ πολύτιμο εργαλείο στην υπηρεσία της τέχνης. Χρησιμοποιώ προγράμματα επεξεργασίας βίντεο και εικόνας τόσο για να κάνω ψηφιακή ζωγραφική και εικονογράφηση, όσο και για να παράξω υλικό για κολάζ. Η τελική αισθητική μου όμως, είναι αυτή της ζωγραφικής. Άρα θα ταίριαζε να πω ότι χρησιμοποιώ την τεχνολογία ως τεχνική και υλικό ζωγραφικής.

Διαβάστε περισσότερα:

Ακολουθήστε το metafox.gr στη Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.